Ουρές κάνουν απ' έξω


Toυ Αλέξανδρου Ντάσκα


Στο εξαιρετικά δημοφιλές στους φιλελεύθερους κύκλους βιβλίο του με τον τίτλο «Αόρατο ρήγμα», ο Αρίστος Δοξιάδης παρουσιάζει στοιχεία αποδεικτικά του ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που διαθέτει τόσους πολλούς αυτοαπασχολουμένους και μικρές επιχειρήσεις. Πώς όμως μπορούμε να εξηγήσουμε αυτό το φαινόμενο; Ίσως έχει σχέση με το τι σημαίνει να είσαι μισθωτός εργαζόμενος στην Ελλάδα. Και τι σημαίνει να έχεις Έλληνα για αφεντικό.

Τις παραπάνω έννοιες έχουν βιώσει σε όλο τους το μεγαλείο οι απόκληροι του ιδιωτικού τομέα, οι εργαζόμενοι. Υπάλληλοι των call centers, εργαζόμενοι σε πολυκαταστήματα, κομμώτριες, εργαζόμενοι στα ΜΜΕ, σε εστιατόρια, σε σούπερμάρκετ, σε εταιρείες handling, ακόμη και σε επιστημονικά γραφεία. Πλήρως απασχολούμενοι για 400 ευρώ, ή μερικώς απασχολούμενοι για ακόμη λιγότερα, ένα χαρτζιλίκι στην πραγματικότητα, για 4 ώρες, για 6 ώρες, για όσο χρειαστεί αφού δεν τους επιτρέπεται να σχολάσουν στην ώρα τους, πρέπει να βάλουν το καλό της επιχείρησης πάνω απ΄όλα. Με συμβάσεις δύο εβδομάδων, ή με μηνιαία αμισθί δοκιμαστική περίοδο που δεν καταλήγει σε πρόσληψη. Με αφόρητη πίεση και αδιαμαρτύρητα υφιστάμενοι χυδαίες, εξευτελιστικές, προνεωτερικών εποχών συμπεριφορές, απάδουσες προς οποιαδήποτε έννοια ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Πίνακες με τα ονόματα των απολυμένων της προηγούμενης εβδομάδας να αναρτώνται προς διαπόμπευση και κατατρομοκράτηση των υπολοίπων και εργαζόμενοι που πιάνονται αγκαλιά και υποχρεώνονται να φωνάζουν «γιατί αυτοί και όχι εμείς;» (Δεν είναι υπερβολή. Αυτό συμβαίνει σε call centers «δεύτερης διαλογής», όπως προκύπτει από πλήθος αδιάψευστων ρεπορτάζ, δημοσιευμένων στον ημερήσιο Τύπο.) Μισθοί που καθυστερούν ή που εξαρτώνται από τις επιδόσεις που θα ορίσει ο εκάστοτε διευθυντής. Και δεν πρόκειται καν για ανειδίκευτους εργάτες, αλλά για νέους ανθρώπους με σπουδές, με βιογραφικά ή ακόμη και για μεγαλύτερους σε ηλικία που βρήκαν τις πενταροδεκάρες της ειλωτείας ως ύστατη λύση, όταν βρέθηκαν μετά από πολλά χρόνια εργασίας και προσφοράς στο ταμείο ανεργίας.  Αν τολμήσουν να διαμαρτυρηθούν, ο εκβιασμός είναι ωμός: «Ουρές κάνουν απ' έξω».

Θύματα της εκτεταμένης ανεργίας δεν είναι μόνο οι 950.000 που βρέθηκαν χωρις δουλειά. Είναι και όσοι εξακολουθούν να εργάζονται, πλην όμως η εργασία τους και η ίδια η προσωπικότητά τους έχει υποτιμηθεί, όχι γιατί άλλαξε κάτι στην ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν, αλλά διότι έτσι υπαγορεύει ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης. Η υποτίμηση της αξίας της εργασίας συνδέεται άλλωστε στενά με την ίδια την υποτίμηση της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Εφόσον ο άνθρωπος δεν θεωρείται τίποτα περισσότερο από οικονομική μονάδα, οι στρατιές των εξαθλιωμένων είναι τροφή για τα κανόνια της πιο αισχρής εκμετάλλευσης. Άλλωστε και στο παρελθόν, όταν δεν υπήρχε ικανοποιητικός αριθμός εξαθλιωμένων, τα σχέδια των «τσιφλικάδων» φρόντιζαν με την αθρόα είσοδο μεταναστών για να συμπληρωθεί. Όσο περισσότεροι και πιο ανασφαλείς, τόσο περισσότερο ανυπεράσπιστοι απέναντι στις πιο βάρβαρες διαθέσεις όσων αρέσκονται να κερδοσκοπούν πάνω στην ανάγκη. Και όσο περισσότερη πίεση, εξάντληση και φόβος επικρατεί, τόσο λιγότερο πιθανό να ενδιαφερθεί κανείς για τα δράματα που εκτυλίσσονται γύρω του και να αναπτύξει αλληλεγγύη. Ούτε ο χρόνος ούτε οι ψυχικές δυνάμεις επαρκούν για τέτοιου είδους πολυτελείς προβληματισμούς. Στην επιφάνεια πρέπει να βγαίνουν μόνο τα κανιβαλλικά ένστικτα που η εργασιακή ζούγκλα χρειάζεται για να εξασφαλίζει περισσότερο πλούτο στον πλούτο.

Κάποιοι πρόθυμοι να δικαιολογήσουν την κατάσταση θα επικαλεστούν την κρίση και τις δυσχέρειες των επιχειρήσεων, που δεν θα επιβιώσουν χωρίς υποτίμηση των μισθών. Όμως κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε ελεγξιμότητα των ισχυρισμών και θεσμούς διαβούλευσης εργοδοσίας και εργαζομένων. Εάν υφίσταντο μηχανισμοί συμφωνημένης συλλογικής ρύθμισης των μισθών, με πλήρη ενημέρωση περί των οικονομικών στοιχείων που υπαγορεύουν την μείωση, πόσοι εργαζόμενοι θα επέλεγαν να βυθίσουν την επιχείρηση και μαζί τις θέσεις εργασίας τους, αντί να την διασώσουν; Δεν θα το μάθουν ποτέ στα call centers, με ευθύνη φυσικά της εργοδοσίας, της οποίας το μόνο «επιχείρημα» είναι η ακραία ψυχολογική και οικονομική βία που ασκεί στους σύγχρονους δουλοπαροίκους.

Όταν λέγονται μεγάλα λόγια για την «δίκαιη κατανομή του κόστους της κρίσης», ας θυμόμαστε ότι το κράτος και οι θεσμοί στη χώρα μας δεν λειτουργούν για τους αδυνάμους. Όταν κάποιοι βρίσκουν όλη την αλήθεια στο «μαζί τα φάγαμε», ας κοιτάξουν στα μάτια τους 25άρηδες του 400ευρου, που κάνουν τη «γενιά των 700 ευρώ» να μοιάζει τυχερή. Αλλά αυτός είναι και ο σκοπός του συστήματος μας: να νιώθεις τυχερός που σε εκμεταλλεύονται.

Σχετικά με τον συντάκτη της ανάρτησης:

Ο Αλέξανδρος Ντάσκας είναι Δικηγόρος Αθηνών και ένας από τους συνδιαχειριστές του ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ.

κανένα σχόλιο

Leave a Reply